Prof. Dr. Sinan Alçın

segui il tuo corso e lascia dir le genti

İşçi Robot mu, Robotlaştırılan İşçi mi?


Pazartesi Bülent Falakaoğlu da yazdı; bazı uluslararsı tekelci şirketler işçi sayısını azaltıp, işgücünü robotlarla ikame etmenin yollarını arıyorlar. Özellikle “Sanayi 4.0” tartışmalarının bu kadar popüler olduğu bir dönemde, yeniden “Elveda Proletarya” demenin dayanılmaz çekiciliği sermaye için ağız sulandırmaya devam ediyor. Andre Gorz’un “Elveda Proletaryası”nın üzerinden 36 yıl geçipte tüm dünyada proleter nüfusun katlanarak artması sermayenin hevesini kursağında bırakacak cinsten tarihsel bir deneyimdir. İşçi yerine robot ikame edilmesi 3. Sanayi devrimi olarak betimlenen bilgisayar destekli otomasyon çağında nasıl mümkün olmadıysa, şimdi Sanayi 4.0 ile anlatılan robotik sistemlerde de mümkün olmayacaktır. Şu gerçek ki, üretim araçlarındaki ilerlemeler işin ve dolayısıyla işçinin niteliğini değiştirmekte, işçinin üretimin toplam bilgisi üzerindeki kontrolünü azaltmakta ve nihayetinde güvencesiz istihdam biçimlerini yaygınlaştırmaktadır.

***

Bilgisayarla tümleşik üretim sistemleri, robotik üretim tezgahları, ileri sensor kontrol sistemleri gibi değişmeyen sermaye unsurları yüksek Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) harcamaları gerektirmektedir. Bu harcamaları gerçekleştirecek para-sermaye bulunduğu durumda da harcanan paranın basit yeniden-üretimi (Para-Meta-Para* süreci) için genişleyen pazarlara ve harcama yapabilecek gelire sahip tüketici kitlelerine ihtiyaç vardır. Bu zorunluluk, kapitalist rekabeti uluslararası ölçekte hızlandıran en önemli unsurlardan birisidir. Artan rekabet fiyatlar üzerinde baskı yaratmakta, kapitalist firmalar pazardan pay kapmak için maliyetlerini aşağıya çekme yarışına girmekte ve bu da işçilere daha düşük ücret ya da aynı ücretler daha uzun süre çalışma olarak yansımaktadır.

İşte bu noktada çalıştırılan işçiler birer “maliyet unsuru” olarak görülmekte ve bugünün robotları ya da dünün endüstriyel sistemleri işçilerin yerine geçirilmek istenmektedir.

Bu sermayenin en önemli açmazlarından birinin de başlangıç noktasıdır. Marx’ın sermayenin yapısına ilişkin yaptığı tespit bugüne de en güçlü biçimde ışık tutmaya devam etmektedir: Toplam sermaye içerisinde, değişmeyen sermaye (makina gibi) miktarı arttıkça sermayenin organik bileşimi artmakta ve dolayısıyla kar oranları düşmektedir. Kar oranlarındaki düşüşte kapitalist rekabeti giderek yıkıcı hale getirmektedir. Kar oranları sermayenin artı-değer sömürü oranıyla yakından ilişkilidir. Kar, işçinin üretiminde el konulan bir kısımdır. Bu denklemde işçiyi çıkartıp yerine robotu ikame ettiğinizde kar oranlarını da düşürmeye başlarsınız.

***

Dünyada “işçinin yerine robot koyalım” yönelişi varken bizde bunun yansıması “işçiyi robotlaştıralım” olarak şekillenmektedir. Öyle ya; robot vardı da biz mi kullanmadık!

Artık yasal bir çerçeveye kavuşan Kiralık İşçilik düzeni ve son bir kaç gündür, beklediği rafta çıkartılıp yeniden servis edilen Kıdem Tazminatı düzenlemesi, işçilerin robotlaştırılması için atılan ciddi adımlardır.

Öyle anlaşılıyor ki, defalarca çıkartıldığı rafa geri konulan kıdem tazminatı ile ilgili düzenleme düşüncesi bu kez çok daha ciddi biçimde tartışılacak ve belki de hayata geçirilmeye çalışılacaktır. En azından bazı konfederasyonların Türkiye işçi sınıfının bu “kırmızı çizgisi” konusunda yeterince savunmacı davranmadığı hatta kapalı kapılar ardında bu fikri desteklediği ortada!

İktidar koalisyonu, sermayenin kutsal(!) çıkarları uğrunda sınıfı robotlaştırmak için kolları sıvamış olsa da, tarih sınıf mücadelesinin robotik müdahaleleri kaldırmadığını gösteren örneklerle doludur.

 

 

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 02/06/2016 by in Köşe Yazıları.
Follow Prof. Dr. Sinan Alçın on WordPress.com
%d blogcu bunu beğendi: