Prof. Dr. Sinan Alçın

segui il tuo corso e lascia dir le genti

Seçim Ekonomisi – 2


Geçtiğimiz hafta baraj partilerinin (AKP, CHP ve MHP) ekonomi alanındaki seçim vaatlerini incelemeye başlamıştık. Önceliğimiz istihdam konusu oldu. İlk olarak AKP’nin uygulamayı taahhüt etttiği istihdam politikalarıyla başladık. AKP’nin seçim bildirgesinde istihdam konusunda gerçekleştirmeyi öngördüğü başlıklar halindeki hedefler üzerinde incelememize devam ediyoruz. Geçen hafta “Eğitim-İstihdam İlişkisinin Güçlendirilmesi” başlığının işçi ve emekçiler için neler getirebileceğini tartıştık. Şimdi, ikinci başlıkla devam edelim.
***
AKP’nin “İstihdam Stratejisi”nin ikinci başlığı: “İşgücü piyasasının esnekleştirilmesi”. “Esneklik” ardında yatan ideolojik örüntüyü göz ardı ettiğinizde kulağa hoş gelen bir terimdir. Öyle ya, katı olan şeyler “ileri demokrasi” özlemiyle yanıp tutuşan iktidarın perspektifine de uymaz! Kapitalizmin dünya genelinde 60’ların sonundan itibaren içine girdiği kar oranlarında düşme eğilimine bağlı yapısal bunalım ve azgınlaşan kapitalist rekabet sermayedarları maliyet azaltıcı yöntemleri hayata geçirme konusunda ateşledi. Kapitalizmin ve dolayısıyla bireysel kapitalistlerin ayakta kalabilmesinin tek koşulu, artı-değer sömürüsünün artırılarak sürdürülmesidir. Ancak, ikinci dünya savaşı sonrasındaki kapitalist dünyadan farklı olarak bugün, üretim parçalara ayrılmış, neredeyse hiçbir ürünün tek bir kapitalist firma tarafından –tedarikten pazarlamaya- üretilmesi gibi bir durum kalmamıştır. Yeni uluslararası kapitalist işbölümünde ulusal/uluslararası (ulus ötesi) sermaye ayrımı kalkmış, yerine birbirini tamlayan yasal taşeronlar geçmiştir. İktisat yazınında Nike firmasının kendisine ait fabrikası olmadan dünyanın farklı yerlerinde parça başı üretime yönelmesiyle ortaya çıkan nikification kavramı bu durumu açıklamak için kullanılmaktadır. Tabii sermayenin üretimi parçalara ayırması ister istemez ancak, işin de parçalara ayrılmasıyla mümkün olabilir. İşin parçalara ayrılması ise klasik anlamda istihdam ve iş güvencesi kavramlarını ortadan kaldırmaktadır. Üretimin yasal taşeron tipi parçalanması sendikasız, sigortasız, iş güvencesiz, daimi olmayan atipik kadroların hayata geçmesiyle mümkündür. Kamuda 4C gibi yeni tip kadrolar da kapitalist devletlerin esnek istihdam konusunda bizzat taraf olduklarını gösteriyor. Esnek istihdam meselesi düne kadar Türkiye’de bazı konfederasyonların bel bağladığı Avrupa Birliği’nin “İstihdam Raporunda”da öngörülmektedir. Geçmişin “sosyal devletleri” bugünün taşeronları olmuştur. Başta Fransa ve İspanya olmak üzere tüm merkez Avrupa’da hızla esneklik ve dolayısıyla güvencesizlik artmakta, kiralık işçilik uygulaması, özel istihdam büroları sömürüsü yaygınlaşmaktadır. Elbette esnek istihdam meselesi üzerinde çok uzun konuşmayı gerektirir. Ancak, bu dizi yazıda seçim partilerinin vaatlerine değinmeye çalıştığımız için –daha sonra tekrar dönmek üzere- AKP’nin bu konudaki vaadine vurgu yapıp bırakalım.
***
AKP’nin istihdama ilişkin seçim stratejinde yer alan üçüncü başlık: “Kadınlar, gençler ve dezavantajlı grupların istihdamının artırılması”. İlk başta bu hedefte kulağa hoş geliyor. Evet, gerçekten de bu ülkede işçi olmasının dışında, kadın-işçi olmak, genç-işçi olmak, hatta kadın ve genç işçi olmak ya da kadın ve genç işsiz olmak önemli bir sorundur. Ancak, yine bu hedefin arkasında da mevcut istihdam yapısının dağıtılması ve mevcut çalışanların düşük ücret, ağır çalışma koşullarına razı bırakılması amacı yatmaktadır. 2008 dünya kapitalist krizi sonrası Türkiye de diğer kapitalist ülke devletleri gibi bazı önlemler aldı. Ama ne önlemler! İstihdamı artırsın diye kapitalistlere verilmeyen teşvik kalmadı. İşte bunlardan biri de 18-25 yaş arası işçi çalıştıracak işverenlerin SGK prim paylarının belli süreyle devlet tarafından karşılanmasıdır. Yeni iş sahaları açılmadan ya da çalışma süreleri en azından yasal sınıra çekilmeden işsizlere iş yaratılması mümkün değil. Bu yeni teşvik sistemiyle, hâlihazırda çalışan kıdemli ve görece “iyi” çalışma koşullarına sahip işçilerin mümkünse tasfiyesi, mümkün olmadığı durumlarda da (en azından kıdem tazminatı tamamen kaldırılıncaya kadar) daha düşük ücret ve daha yoğun sömürüye “razı edilmeleri” amaçlanmaktadır.
***

Toplumsal muhalefetin bazı kesimleri zaman zaman, çalışma yaşamındaki “yeni” anarşizan saldırılardan adeta ders çıkarırcasına sınıf sendikacılığını “klasik”, sınıf mücadelesini de “modası geçmiş” olarak kabul etmekteler. Oysa, bugün düne göre sınıf mücadelesinin dinamikleri çok daha yoğun ve kapsamlıdır. Merkez Avrupa örneğinde olduğu gibi, hâlihazırda çalışanların “görece iyi” koşullarını savunmadan mevcut işsizlerin, gençlerin, kadınların, “ötekileştirilenlerin” onurluca yaşayabilecekleri ücret ve çalışma koşullarına kavuşmaları için mücadele imkânsızdır.
Devam edecek…
Evrensel, Ekonomik Perspektif, 3 Mayıs 2011

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 03/05/2011 by in Köşe Yazıları and tagged .
Follow Prof. Dr. Sinan Alçın on WordPress.com
%d blogcu bunu beğendi: