Prof. Dr. Sinan Alçın

segui il tuo corso e lascia dir le genti

Finans Kriziymiş!


Türkiye İstatistik Kurumu Şubat ayı Hanehalkı İşgücü Anketi sonuçlarını yayınladı. Açıklanan rakamlara göre yeni rekor seviyelere ulaşılmış durumda. Bir önceki yıl 11,9 olan işsizlik oranı 16,1’e yükseldi. Genç nüfus işsizliği ise yüzde 28,9. Elbette bu rakamlar –daha öncede defalarca belirttiğimiz gibi- gerçekçi değildir. Hesaplama yöntemlerinden ve tanımlardan kaynaklanan sebeplerle, günlük hayatta karşılaşılan gerçek işsizlik oranının çok altında oranlar çıkmaktadır. Ama işsizliğin “resmi” resmi bile içinden geçilen küresel kapitalist krizin ortaya çıkış biçimleri ve sonuçlarıyla finans alanının krizi olarak tanımlanamayacağını somut biçimde göstermektedir. İşsizlikte meydana gelen hızlı artışın temel kaynağı finans sektörü değil sanayidir. Kriz üretken sermayenin krizidir. Bunun somut göstergelerinden biri sanayi üretim endeksi üzerinden okunabilir.

Kaynak: TUİK

Sanayi üretimindeki bu daralmaya kapasite kullanım oranlarındaki düşüşte eşlik etmektedir.
Bir önceki yıl Nisan ayında yüzde 81,7 olan kapasite kullanım oranı bu yıl aynı dönemde yüzde 66,8’e düşmüştür.
Üretken sermayenin krizini, krize öncülük eden ABD ekonomisinden de gözlemleyebiliriz.
Aşağıdaki grafik ABD’de “Tarım Dışı İstihdamdaki Değişim (bin kişi)” verilerini göstermektedir.

Kaynak: Reuters

ABD’ye ait başka bir veri ise kapasite kullanım oranına ilişkin. Kapasite kullanım oranı son bir yıl içerisinde yüzde 80’lerden yüzde 70’lere inmiştir.

Kaynak: Reuters

ABD’de yine son bir yıl içinde işsiz sayısının ikiye katlandığını görüyoruz.

Kaynak: Reuters

Finans alanının durumu açısından iyi bir gösterge Türkiye’de ticari bankaların yıllık kar oranlarıdır. Son rakamlara ticari bankalar, kriz döneminde net karlarını ortalama yüzde 15-20 düzeyinde artırmışlardır.Birkaç örnek verelim: Garanti Bankası’nın net karı 712,4 milyon TL, Akbank’ın net karı 569 milyon TL ve İş Bankası’nın karı 606 milyon TL düzeyine ulaşmıştır.
Demek ki, sonuçları itibariyle kriz üretken sermayenin krizidir. Peki, sonuçlar açısından kriz üretken sermayenin krizi ama ortaya çıkışı nasıl üretken sermaye krizi oluyor?
Kapitalist ekonomik sistemin işleyişinin temelini oluşturan sermaye döngüsü sürecinde üretken-sermaye aşamasının temel dinamiğini oluşturan para-sermaye ile yaşadığı kırılma günümüzde içinden geçilen krizin temel nedenidir. Sermayenin toplam döngüsünü yeniden-üretim aşamasında (kar oranlarındaki düşme eğimi ve kapitalist rekabet sebebiyle) kendiliğinden yaratamaması finans piyasalarının güçlenmesine yol açmıştır. Bu sürece Doların altın ile olan bağlantısının koparılması da dahil edildiğinde sanal bir ekonomik varlık meydana gelmiştir. Belli kesimlerin kazanç elde ettiği bu süreç, elde edilen kazançların bir değer yaratımı sonucu olarak ortaya çıktığı gibi bir inanışın giderek yaygınlaşmasına yol açmıştır. Gerçek olmayana yüklenen bu anlam, ekonomik hayatın kendi içerisinde “reel” ve “finans” olarak ayrı dünyaların var olduğu görüşünü ortaya çıkarmıştır. Oysa, yaşananlar göstermektedir ki, ne finans kesimi gerçek değerler yaratmıştır ne de kriz finans kesiminin krizidir. Kriz doğrudan kapitalist üretimin kendini yenileyememe krizidir. Trilyonlarca Doların finans kesiminin zararının finansmanı için kullanıldığı erken kapitalist ülkelerde üretim alanları kaderine terk edilmiştir. Buradan çıkarılacak en önemli sonuçlardan biri, 2008 krizinin gelecekte daha büyük bir krizin temel yapı taşlarını oluşturmak üzere ötelenmekte olduğudur. Değer yaratmayan süreçlerin değer yaratan üretim sürecinin üzerinde bir anlam yüklenerek zararlarının toplumsallaştırılması sorunun doğru tespit edilmediği anlamına da gelmektedir.

*Grafikler program izin vermediği için eklenememiştir

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

Information

This entry was posted on 19/05/2009 by in Köşe Yazıları and tagged .
Follow Prof. Dr. Sinan Alçın on WordPress.com
%d blogcu bunu beğendi: